cotton rate : महाराष्ट्रातील कापूस उत्पादक शेतकऱ्यांसाठी हंगामाच्या शेवटच्या टप्प्यात आनंदाची बातमी आहे. २०२५-२६ चा कापूस हंगाम जवळपास संपत आला असताना खाजगी बाजारात दरात जोरदार वाढ झाली आहे. परभणी जिल्ह्यातील कापूस बाजारात शुक्रवार, १७ एप्रिल २०२६ रोजी कापसाला ८८०० रुपये प्रतिक्विंटल इतका विक्रमी दर मिळाला. हा दर शासनाच्या हमीभावापेक्षाही जास्त असल्याने शेतकऱ्यांच्या चेहऱ्यावर आशेची किरण दिसू लागली आहेत.
परभणी जिल्ह्यात कापूस दरात रेकॉर्ड ब्रेक
यंदा संपूर्ण हंगामभर कापसाचे दर ७००० ते ७५०० रुपयांच्या दरम्यानच फिरत होते. मात्र एप्रिल महिन्याच्या सुरुवातीपासूनच दरात सातत्याने वाढ होत आहे. काही दिवसांपूर्वी सेलू बाजारात ८४७५ रुपयांचा दर नोंदवला गेला होता आणि आता अनेक बाजारपेठांमध्ये ८५०० रुपयांपेक्षा जास्त भाव मिळत आहेत. १७ एप्रिलचा ८८०० रुपयांचा दर हा यंदाच्या हंगामातील सर्वोच्च दर ठरला आहे.
कापूस दर वाढण्यामागील मुख्य कारणे
कापूस बाजारातील ही अचानक तेजी काही महत्त्वाच्या कारणांमुळे आली आहे:
- जागतिक मागणी वाढ: भू-राजकीय तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या. त्यामुळे सिंथेटिक धाग्यांचे उत्पादन महाग झाले. कापड उद्योगाने पुन्हा नैसर्गिक कापसाकडे वळल्याने मागणीत मोठी झेप घेतली आहे.
- पुरवठ्यात अडथळे: जगभरातील कापूस पुरवठा साखळीत समस्या निर्माण झाल्याने उपलब्धता घटली आणि दर वाढले.
- स्थानिक स्टॉक कमी: परभणी जिल्ह्यातील बहुतेक शेतकऱ्यांनी आपला कापूस विकला आहे. बाजारात उरलेला साठा खूप कमी असल्याने छोट्या मागणीमुळेही दर चढत आहेत.
शेतकऱ्यांचा हंगामातील अनुभव
यंदा कापूस महामंडळ (CCI) ने खरेदी उशिरा सुरू केल्याने शेतकऱ्यांना सुरुवातीला खाजगी बाजारावरच अवलंबून राहावे लागले. अनेकांना हमीभावाच्या ८१०० रुपयांपेक्षाही कमी दर मिळाला. ७५०० ते ८००० रुपयांमध्ये विक्री करावी लागली. CCI ने १५ मार्च २०२६ रोजी खरेदी बंद केल्यानंतर खाजगी खरेदीदार सक्रिय झाले आणि दर चढू लागले.
परभणी जिल्ह्यात CCI आणि खाजगी बाजार मिळून आतापर्यंत १८.२१ लाख क्विंटल कापसाची खरेदी झाली आहे. यंदा उत्पादनात घट झाल्याचेही स्पष्ट दिसत आहे, ज्यामुळे सध्याच्या दरवाढीला आणखी बळ मिळाले आहे.
सध्याची बाजार स्थिती
परभणी, मानवत आणि सेलू या प्रमुख बाजारपेठांमध्ये अद्याप कापसाची आवक सुरू आहे. पण बहुतांश शेतकऱ्यांकडे स्टॉक शिल्लक नसल्याने या उच्च दरांचा फायदा फक्त मर्यादित शेतकऱ्यांनाच मिळत आहे. तरीही हंगामाच्या शेवटी आलेली ही दरवाढ शेतकऱ्यांसाठी मोठा दिलासा ठरली आहे.
शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाचे संदेश
ही दरवाढ सांगते की बाजार कधीही अनपेक्षित बदल घडवू शकतो. ज्या शेतकऱ्यांनी लवकर विक्री केली त्यांना ही उच्च दर मिळाले नाहीत, पण ज्यांच्याकडे अद्याप कापूस आहे त्यांना हंगामातील सर्वोत्तम भाव मिळत आहे. कापूस हे नेहमीच फायद्याचे पीक राहू शकते, जर जागतिक आणि स्थानिक परिस्थिती अनुकूल असेल तर.
